DEFINICJA ZASADY RÓWNOŚCI SZANS KOBIET I MĘŻCZYZN

Na wszelkich etapach realizacji PO KL wdrażana jest zasada horyzontalna równości szans, w tym równości kobiet i mężczyzn, która ukierunkowana jest na wyrównywanie szans odbiorców wsparcia na rynku pracy oraz godzenie życia zawodowego z rodzinnym.

Konieczność wdrażania i stosowania zasady równości szans wynika z prawa wspólnotowego i krajowego. Art. 2 i 3 Traktatu Amsterdamskiego definiuje zasadę równości kobiet  i mężczyzn jako jedną z zasad horyzontalnych polityk Unii Europejskiej. Zobowiązanie państw członkowskich do eliminowania wszelkich nierówności pomiędzy kobietami a mężczyznami wyraża się także w programach realizowanych z udziałem funduszy strukturalnych (rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 ustanawiające przepisy ogólne dotyczące EFRR, EFS i FS, rozporządzenie Rady (WE) nr 1081/2006 dotyczące Europejskiego Funduszu Społecznego).

Równość szans w kontekście równości płci należy rozumieć jako stan, w którym kobietom i mężczyznom przypisuje się taką samą wartość społeczną, równe prawa i równe obowiązki, a przedstawiciele obu płci mają równy dostęp do wszelkich zasobów, z których korzystają w życiu (środków finansowych, zatrudnienia, szans rozwoju zawodowego i osobistego). Stan docelowy oznacza tym samym możliwość wyboru przez każdego człowieka drogi życiowej
bez żadnych ograniczeń, przejawiających się w stereotypowym postrzeganiu płci, przypisywaniu im określonych ról społecznych oraz funkcjonujących i powiązanych z tą perspektywą uprzedzeń (m.in. wśród pracodawców).

STANDARD MINIMUM

W celu pełniejszej realizacji perspektywy równości płci w kwietniu 2009 roku do systemu realizacji PO KL został wprowadzony standard minimum realizacji zasady równości szans kobiet i mężczyzn. W ramach Karty Oceny Merytorycznej wniosku o dofinansowanie wprowadzono listę sprawdzającą (standard minimum) w celu podniesienia jakości projektów realizowanych w ramach PO KL pod względem przestrzegania zasady równości szans kobiet i mężczyzn.

Standard składa się obecnie z sześciu pytań, na które można uzyskać jedynie odpowiedź „tak” lub „nie”. Standard minimum uznaje się aktualnie za spełniony w przypadku uzyskania co najmniej 2 pozytywnych odpowiedzi na dowolne z 6 pytań. W ramach standardu zostały określone również wyjątki, co do których standard nie ma zastosowania.

W celu uzyskania szczegółowych informacji na temat zasady równości szans kobiet  i mężczyzn w kontekście Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki należy zapoznać się z poniżej wymienionymi dokumentami:

1.    Program Operacyjny Kapitał Ludzki (Warszawa, 7 września 2007 roku) ; Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013 (Warszawa, 1 czerwca 2009 r.)
3.    Zasady dokonywania wyboru projektów w ramach PO KL (Warszawa, 24 sierpnia 2009 r.)
4.    Poradnik „Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, MRR, Warszawa 2010 r. (pobierz plik) ,
5.    Poradnik „Program Operacyjny Kapitał Ludzki – Jak przygotować projekty równościowe i na rzecz kobiet. Komponent regionalny 2008”, MRR; http://www.wup.mazowsze.pl/efspokl/pliki/File/jakprzygotowac.pdf
6.    „Podręcznik włączania problematyki równości płci do głównego nurtu polityk. Zatrudnienie, integracja społeczna i ochrona socjalna.”, Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans, kwiecień 2008 r.; ec.europa.eu/social/BlobServlet?docId=2045&langId=pl
7.    Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w PO KL. Standard minimum. FAQ; MRR, Warszawa 2009 r.; http://www.efs.gov.pl/dzialaniapromocyjne/Strony/Najnowszewydawnictwa.aspx
8.    Badanie ewaluacyjne realizacji perspektywy równości płci w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich 2004 – 2006, Pentor Research International S.A., listopad 2007 r.; http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/NR/rdonlyres/22ACE351-F940-4D6D-9E32-0344CCEF591A/43369/2.pdf
9.    Ewaluacja bieżąca Programu Operacyjnego „Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006” – Raport końcowy, MRR, Warszawa, 30 lipca 2008 r. http://www.equal.gov.pl/Materialy+publikacje+ekspertyzy/

Poleca się również wykorzystanie następujących źródeł wiedzy:

• Krajowy System Monitorowania Równego Traktowania Kobiet i Mężczyzn http://www.monitoring.rownystatus.gov.pl/?0,1;
• Bank Danych Regionalnych (http://www.stat.gov.pl/bdr_n/app/strona.indeks);
• Dane pozyskane z Regionalnych Obserwatoriów Rynku Pracy;
• System Informacji Oświatowej;
• Raport Kongresu Kobiet Polskich 2009; http://www.kongreskobiet.pl/index.php/o-nas/raporty
• Raport GUS „Kobiety w Polsce 2008” http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_Kobiety_w_Polsce.pdf;
• Raport UNDP „Polityka równości płci – Polska 2007” http://www.bezuprzedzen.org/doc/polityka_rownosci_plci_raport.pdf
• Krajowy monitoring równego statusu kobiet i mężczyzn. Raporty eksperckie, 2006, Warszawa: wydawnictwo naukowe „Scholar”,
• Raport PARP „Rola kobiet w innowacyjnej przedsiębiorczości wysokich technologii”; http://www.parp.gov.pl/index/more/2081
• Słownik pojęć, równość płci w : M. Borowska, M. Branka, Alfabet równości płci, w: Polityka równości płci na poziomie lokalnym, OŚKA, Warszawa, grudzień 2004 http://rownosc.ngo.pl/x/76654;jsessionid=48755F674AFBDC0A1B35F0B04D778FDA
• J. Matuszak, Polityka wrażliwa na płeć, w: Polityka równości płci na poziomie lokalnym, OŚKA, Warszawa, grudzień 2005 http://www.bezuprzedzen.org/doc/polityka_poziom_lokalny.pdf
• Polityka równości płci w praktyce, Poradnik, UNDP http://www.equal.org.pl/dokumenty.php?CID=23&lang=pl
• Przewodnik dobrych praktyk, Firma równych szans, UNDP w Polsce http://www.globalcompact.org.pl/pol/Aktualno%C5%9Bci/Przewodnik-dobrych-praktyk.-Firma-r%C3%B3wnych-szans
• Plan działań na rzecz równości kobiet i mężczyzn 2006-2010 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2006:0092:FIN:PL:PDF
• Strona Komisji Europejskiej ds. równych szans kobiet i mężczyzn  http://ec.europa.eu/social/main.jsp?langId=pl&catId=418

Zasada równości płci obejmuje: równość wobec prawa, równość płac, równość w dostępie do zatrudnienia, równość w dostępie do kształcenia zawodowego, równość w dostępie do awansu zawodowego, równość w zakresie warunków pracy, równość w zabezpieczeniu społecznym, równość w zabezpieczeniu zawodowym, równość w dostępie do urlopu macierzyńskiego i wychowawczego.

rowni

Równy status płci jest pojęciem, które na dobre utorowało sobie drogę do polskiego systemu prawnego i polskiej rzeczywistości od momentu naszego wejścia do Unii Europejskiej. Oczywiście wcześniej równość kobiet i mężczyzn była obecna w polskim systemie prawnym, ale praktycznie bez sankcji za jej nieprzestrzeganie., że w Polsce kwestia równego statusu płci budzi dużo pytań, wątpliwości a czasami niezgody.

Fakt ten wynika z tego, iż polska obyczajowość i kultura życia codziennego są raczej patriarchalne, niesymetryczne i oparte na historycznie ukształtowanych stereotypach.
By równość stała się faktem i dobrem uznanym, będącym udziałem wszystkich, a nie
jedynie niektórych – trzeba podjąć pewien wysiłek. Trzeba starać się o tę równość, trzeba o nią walczyć, trzeba ją chronić. Ponieważ równość to każdego nas wobec drugiego winno być cechą każdego cywilizowanego społeczeństwa.

Pierwszym krokiem do walki o równość płci winno być uznanie, ochrona i
urzeczywistnianie praw. Stwierdzenie, że „prawa kobiet są prawami człowieka”, pozornie tylko oczywiste, jest związane z dostrzeżeniem dyskryminacji kobiet, faktu ich wykluczenia z wielu dziedzin życia publicznego, jak również z uznaniem konieczności podjęcia wszelkich działań mających na celu uznanie ich obecności i aktywności w życiu publicznym. Tak zwane „powszechne prawa obywatelskie” dotyczyły w niedawnej jeszcze historii jedynie mężczyzn. Kobiety walczyły o prawa i zdobyły je znacznie później niż mężczyźni. Dopiero od kilkudziesięciu lat kobiety mają prawa wyborcze, prawa do edukacji i prawa do niezależności ekonomicznej i samorealizacji zawodowej. W Polsce nie wszyscy jeszcze to rozumieją albo nie chcą zrozumieć. Ciągle, więc jeszcze trzeba podkreślać, że prawa kobiet są prawamiczłowieka.

Prawa kobiet powinny mieć swoje odbicie w ustawie o równym statusie kobiet i mężczyzn. Byłby to akt, jasno określający równość wobec kobiet i mężczyzn.
Następną bardzo ważną sprawą jest systematycznie i progresywnie włączanie problematyki równości płci do wszystkich strategii i działań politycznych na etapie planowania, wdrażania, monitorowania i ewaluacji (gender mainstreaming).Kobiety przez dziesiątki lat walczyły o swoje prawa w rozproszeniu lub w obrębie organizacji kobiecych. Dopiero 30 lat temu na konferencji w Nairobi kobiety ze wszystkich stron świata zdecydowały, że do realizacji ich praw niezbędne są instytucje na poziomie krajowym i międzynarodowym.

Dlatego tak ważnym jest wzmacnianie instytucji stojących na straży praw kobiet. Istotna pozycję będzie tu odgrywała rola Pełnomocnika/czki ds. Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn. Oprócz wdrażania dyrektyw unijnych dt. Równych szans kobiet i mężczyzn, ważną kwestią powinny być działania edukacyjne.

Pełnomocnik powinien organizować szkolenia dla urzędników administracji centralnej i terenowej, pracowników wymiaru sprawiedliwości, nauczycieli, partnerów społecznych, organizacji pozarządowych. Organizować również seminaria i konferencje dotyczące równych szans kobiet i mężczyzn na rynku pracy, kwestii edukacji i zdrowia kobiet, uczestnictwa kobiet w procesach podejmowania decyzji i in.

Dla poprawy równych szans powinno się również restrukturyzować rynek pracy.
Kobiety mają równe prawa, ale nie mają równych szans i możliwości. Widać to zwłaszcza na rynkach pracy: trudniej im pracę znaleźć, łatwiej stracić, mając te same kompetencje i stanowiska – mniej zarabiają (około 18,3% mniej niż mężczyźni); są obciążone podwójnymi obowiązkami: zawodowymi i domowymi. Żeby kobiety mogły, więc realizować się zawodowo i zarazem w roli matek, należy dokonać restrukturyzacji rynków pracy, tak by stały się przyjazne kobietom i osobom wychowującym dzieci. Dlatego należałoby:

1.Promować miejsca pracy, styl i przestrzeń pracy przyjazne osobom wychowującym dzieci.
2.Promować i upowszechniać elastyczne formy czasu pracy oraz zróżnicowane formy pracy (telepraca, praca tymczasowa itp.).
3. Zorganizować i promować mikroprzedszkola na osiedlach, w miejscach pracy, w instytucjach publicznych.
4.Dokonać zmian ustawowych sprzyjających zwiększeniu aktywności zawodowej kobiet (np..obowiązkowe urlopy dla ojców dzieci, możliwość korzystania z urlopów wychowawczych przez babcie i dziadków).
5.Wprowadzić ulgi podatkowe (od nieruchomości, od gruntu) dla przedsiębiorstw, w których respektowana jest zasada równego statusu, oraz są przyjazne kobietom i macierzyństwu.
6. Zachęcać władze lokalne do stwarzania lokalnego sytemu ulg podatkowych dla tych przedsiębiorstw, które redukują bezrobocie wśród kobiet.
7.Stworzyć skuteczne programy reintegracji zawodowej kobiet i mężczyzn po okresach urlopów wychowawczych.
8.Promować urlopy „tacierzyńskie” wśród mężczyzn; wprowadzić je w sposób obligatoryjny w ramach urlopów rodzicielskich (np. 2 tygodnie obowiązkowego urlopu dla ojca, w ramach całości urlopu rodzicielskiego).
9.Pomagać i wspierać osoby mające na utrzymaniu małe dzieci, którym nie przysługują już zasiłki wychowawcze (i macierzyńskie), ale które nadal nie mają pracy.
10.Chronić prawa ojców będących na urlopach wychowawczych i chcących powrócić do pracy.
11.Umożliwić osobom samozatrudniającym się ubieganie się o zwolnienia lekarskie w związku z chorobą dziecka.

Istotną sprawa jest podniesienie prestiżu pracy domowej i promowanie partnerskiego modelu rodziny. Bowiem Kobiety, które decydują się lub są zmuszone przez okoliczności do pozostania w domu i zajęcia się wyłącznie wychowaniem dzieci, wbrew powszechnym deklaracjom o ważności tradycyjnej, czyli domowej roli kobiety – zostają pozostawione same sobie. Ich praca nie jest doceniania, nie cieszy się społecznym prestiżem. Mówi się o nich, że „nie pracują” lub, że „nic nie robią”.

Tymczasem kobiety „krzątając się”, wykonują kilkadziesiąt zawodów. Są pielęgniarkami, nauczycielkami, sprzątaczkami, psychologami,
kierowcami, dekoratorami wnętrz, producentkami żywności, elektrykami, pomywaczkami, logopedami, krawcowymi, magazynierami, pedagogami itp. Każda z tych ról społecznych, które, wykonywane w sferze prywatnej, są nieodpłatnie, ma – w sferze publicznej swoją wycenę. Nie chodzi jednak o to, by kobietom płacić, lecz o to by docenić ich pracę, bo tak już się dzieje w każdym nowoczesnym społeczeństwie, że prestiż jest tam, gdzie władza i zarobki; gdy nie ma zarobków – nie ma prestiżu.

Z reguły zresztą tam, gdzie są i gdzie pracują kobiety, jest mniej prestiżu. Żeby to zmienić należałoby, więc rzucić nieco światła na sferę prywatną, w której przebywają „niepracujące kobiety”, podnieść ich rangę, dowartościować ich pracę, ukazać jej ekonomiczną i społeczną wartość.
Należy również doprowadzić do tego, by kobiety, które całe życie zajmowały się domem i wychowaniem dzieci, miały ustawowe prawo do połowy emerytury męża (składka na ZUS osoby pracującej powinna być dzielona na dwie części). Partnerski model rodziny sprawi, że małżonkowie będą równo dzielili się obowiązkami domowymi.

Ojcowie powinni mieć większe możliwości do egzekucji praw wobec dzieci.
Ostatnią, ale bardzo ważną sprawą jest Przezwyciężanie stereotypów związanych z płcią np. w edukacji.
Przeszkodą ograniczającą wolne wybory kobiet są stereotypy. To również przez nie kobiety nie mają równych szans i możliwości. Na drodze do pełnej samorealizacji stoją utrwalone opinie innych, siła opartej na nawykach i tradycji opinii publicznej. Dziewczęta socjalizuje się do bycia istotami biernymi, posłusznymi, pełnymi troski o innych, gotowymi nieodpłatnie pracować na rzecz mężczyzn i rodziny, co niektórzy nazywają „powołaniem kobiet”.

Dziewczynki niechętnie, więc wybierają zachowania, kierunki studiów i zawody określane jako męskie, choć to właśnie one przynoszą prestiż, władzę i dobrą sytuację finansową, w przeciwieństwie do zawodów postrzeganych jak kobiece (tzw. zawody sfeminizowane:
pielęgniarki, nauczycielki), które charakteryzują się niskim prestiżem i takimiż zarobkami.
Implementowanie stereotypowo postrzeganych ról odbywa się już na poziomie wczesnych lat szkolnych. Podręczniki pełne są tradycyjnych wzorców posłusznych dziewczynek i przebojowych chłopców.

Trzeba to zmienić. Niekoniecznie odwracając role, ale przeciwdziałając tym stereotypom, które ograniczają wolny wybór drogi życiowej zarówno dziewcząt, jak i chłopców. W programach i podręcznikach szkolnych powinna być przestrzegana, tak jak wszędzie indziej – konstytucyjna zasada równego statusu kobiet i mężczyzn. Dlatego autorzy piszący programy i podręczniki szkolne powinni dostosowywać zarówno przekazywane treści, jak i ich formę językową do reguł wynikających z przyjęcia ogólnej zasady równości kobiet i mężczyzn.

Pełnomocniczka ds. równego statusu Kobiet i Mężczyzn proponuje takie o to zmiany:

1.Używanie dwóch rodzajów gramatycznych (męskiego i żeńskiego) zarówno w całym tekście, jak i w zawartych w nim poleceniach, ćwiczeniach, przykładach („chciałbyś/chciałabyś”; „zapytaj koleżankę/kolegę”).
2.Korzystanie, tam gdzie to możliwe, z żeńskich odpowiedników gramatycznych nazw zawodów („socjolog/socjolożka”); stanowisk („dyrektor/ dyrektorka”); ról społecznych („działacz/działaczka”).
3.Unikanie powielania stereotypów płciowych związanych z posiadanymi przez kobiety i mężczyzn (chłopcy i dziewczęta) „naturalnymi” cechami psychicznymi oraz determinowanymi przez nie „tradycyjnymi” aktywnościami w sferze publicznej
i prywatnej.
4.Promowanie modeli życia nieograniczonych stereotypowym widzeniem społecznych ról i prywatnych powołań (w szczególności unikanie sugestii, że określone dziedziny nauki bądź
aktywności w „naturalny sposób” kojarzone są z płcią).
5.Troskę o akcentowanie w treściach i strukturze podręczników udziału i roli kobiet w historii, w gospodarce, w polityce tak, aby przywrócić należne kobietom miejsce w kulturze i dziejach.
6.Należy kontynuować upowszechnianie problematyki równości i tolerancji wśród uczniów
i nauczycieli. Należy organizować szkolenia dla rzeczoznawców i autorów podstaw programowych i podręczników szkolnych.

By równość stała się faktem musza zacząć się zmiany na wielu płaszczyznach. Zarówno w naszym życiu prywatnym jak i politycznym, czy społecznym.

Psychoterapia jest formą relacji o charakterze leczącym, ale i poprawiającym funkcjonowanie.

Człowiek wyposażony jest w szereg uzdolnień, dzięki którym jest w stanie dobrze funkcjonować, osiągać kolejne stadia rozwoju osobistego oraz stawiać czoła różnym trudnościom. Bywają jednak w życiu sytuacje przerastające możliwości poradzenia sobie. Tak jest w chwili, gdy wydarzenia stresowe są traumatyczne (np. żałoba po stracie bliskiej osoby w wyniku wypadku, wykorzystanie seksualne) lub oddziaływują przez dłuższy czas (np. brak pracy, alkoholik w rodzinie). Osoby wówczas udają się do psychologa, psychoterapeuty. Celem ich pracy jest pomoc w przystosowaniu się do trudnych warunków (psychoterapia wspierająca), dzięki czemu mechanizmy obronne pacjenta stają się coraz bardziej adaptacyjne.
Psychoterapeuta stara się w obliczu problemów wnoszonych przez osobę doprowadzać do wglądu, czyli poznania i zrozumienia siebie. Pozwala to na dokonanie owocnych zmian w przeżywaniu rzeczywistości i zachowaniu (psychoterapia wglądowa). Doznają je ludzie cierpiący na zaburzenia nerwicowe (lękowe, depresyjne, hipochondryczne itp.); zaburzenia osobowości (narcystyczne, obsesyjno-kompulsywne itp.); zaburzenia nastroju; zaburzenia jedzenia itd.
Psychoterapeuta psychodynamiczny w swojej pracy przeprowadza dogłębną analizę procesów rozwojowych, stylu funkcjonowania, dzięki czemu możliwe jest zrozumienie dynamiki przeżyć i zachowań oraz uchwycenie procesów nieświadomych, mechanizmów psychologicznych leżących u podstaw różnych uciążliwych objawów. W tym sensie, obok interwencji w obliczu zaburzeń, ma miejsce praca terapeuty w sytuacjach kryzysowych, zakłóceń w relacjach z innymi oraz z tymi, którzy pragną doskonalić swoje funkcjonowanie, doświadczyć siebie (self experience) aby efektywnie pracować z innymi i chronić siebie przed wypaleniem zawodowym (lekarze, psycholodzy, pedagodzy, duchowni, kuratorzy sądowi itp.).
Te cele psychoterapeuta osiąga dzięki dobremu przygotowaniu zawodowemu oraz superwizji, w której może uchwycić procesy nieświadome, którym sam podlega. Współpracuje on nie tylko z superwizorami, ale także         z lekarzami (nierzadko odsyłają oni swoich pacjentów do terapeutów, gdyż dolegliwości somatyczne, np.: bóle żołądka, głowy, kręgosłupa, serca są uwarunkowane wypieranymi przeżyciami psychicznymi), szczególnie            z psychiatrami (terapeuta odsyła na konsultację psychiatryczną; lekarz obok lub po farmakoterapii proponuje psychoterapię), a także

z duchownymi (dysfunkcja osobowości przeszkadza w osiąganiu dojrzałości duchowej).
ks. Krzysztof Wędrychowicz
psycholog, psychoterapeuta w PCTS

Jak może pomóc logopeda?

- Zarówno dzieci, jak i dorośli mają kłopoty wynikające z wad wrodzonych, np. złego zgryzu, nieprawidłowo pracujących mięśni żuchwy. Przeszkodą w mówieniu mogą być też wady nabyte, podsłuchane u niewyraźnie mówiących rodziców lub wychowawców. Wtedy słychać seplenienie, zacieranie końcówek, brak głosek nosowych albo mazurzenie (wymowa nogom, rękom, zamiast nogą, ręką). Trzeba to korygować, ponieważ dzieci, które źle mówią, będą miały trudności z pisaniem i czytaniem i w konsekwencji nie będą chciały się uczyć. Dorośli zaś wstydzą się otworzyć usta, gdy słucha ich ktoś poza rodziną. Mają kłopoty ze znalezieniem ciekawej pracy, nawiązywaniem znajomości. Czasem prowadzi to do prawdziwych dramatów. Na spotkanie ze specjalistą powinien się więc zgłosić każdy, komu zależy na prawidłowej wymowie. Błędy robią niemal wszyscy, nawet prezenterzy telewizyjni i radiowi, zdarza się to też aktorom. Rodzice mogą przyjść z dziećmi w każdym wieku. U niemowlaków można sprawdzić oddech i budowę organów mowy, a u starszych wykryć dysleksję. Wystarczy zadzwonić do poradni logopedycznej w swoim mieście i umówić się na spotkanie.
Tyflopedagog w szkole

1. Wady i schorzenia układu wzrokowego

Aby pomóc uczniowi z dysfunkcją wzroku, musimy najpierw sami poznać, zrozumieć i uświadomić sobie jego problem. Warto wiedzieć, że dwóch uczniów z takim samym schorzeniem może funkcjonować w całkowicie inny sposób oraz napotykać na inne problemy i trudności. Zdaniem Tadeusza Mejeskiego, autorytetu w dziedzinie tyflopedagogiki wzrok dla dziecka w wieku szkolnym ma istotny wpływ na jego naukę, a także na kształtowanie się innych umiejętności praktycznych, począwszy od najprostszych (czynności dnia codziennego), a skończywszy na bardzo złożonych (czytanie i pisanie).

Aż 80% informacji docierających ze świata zewnętrznego jest odbierane przez człowieka za pomocą analizatora wzrokowego. Zatem wzrok pełni istotną rolę w poznawaniu rzeczywistości, zjawisk, przedmiotów jak również ma zasadnicze znaczenie w codziennym funkcjonowaniu każdego człowieka – uczeniu się.

Schorzenia układu wzrokowego wpływają na percepcję wzrokową. Jakość percepcji, zależy więc od wielu czynników. Jednym z nich jest rodzaj schorzenia i następstwa funkcjonalne, czyli najczęstsze problemy w funkcjonowaniu wzrokowym, jakie danemu schorzeniu może towarzyszyć.

Schorzenia układu wzrokowego wpływają na ograniczenia i trudności w percepcji wzrokowej. Do następstw funkcjonalnych, które znacznie utrudniają efektywne uczenie się należą:

• obniżona ostrość wzroku,
• ubytki w polu widzenia,
• obniżenie wrażliwości na kontrast,
• ślepota zmierzchowa,
• światłowstręt i olśnienia lub światłolubność,
• zaburzenie spostrzegania barw,
• zmienność widzenia (fluktuacja widzenia – raz widzi lepiej, a raz gorzej),
• zaburzenia adaptacji do zmiennych warunków oświetleniowych,
• zniekształcenie obrazu,
• dwojenie,
• oczopląs,
• podwyższona męczliwość,
• ból,
• łzawienie.

W środowisku szkolnym do najczęściej spotykanych dysfunkcji układu wzrokowego zaliczamy wady wzroku (refrakcji), tzn.:

• krótkowzroczność (lepiej widzi z bliska),
• dalekowzroczność (lepiej widzi z daleka),
• astygmatyzm.

Najpowszechniej stosowaną formą wyrównywania wad refrakcji to korekta okularowa, która pozwala uzyskać pełną ostrość widzenia. Jedynym wówczas problemem dla osoby z wadą refrakcji staje się fakt zaakceptowania siebie w nowej sytuacji. Zapewne, w każdej klasie/grupie są uczniowie, którzy maja takie problemy. Oni właśnie oczekują od nauczyciela nie tylko pomocy, ale również wyrozumiałości.

Przy wysokiej wadzie wzroku, grube szkła okularowe pomagają dobrze widzieć tylko centralnie (na wprost), a patrzenie na boki jest nadal utrudnione. Mówimy wówczas o niepełnej ostrości widzenia. Uczeń mimo korekty okularowej widzi słabiej. Należy również pamiętać o tym, że wadzie wzroku mogą towarzyszyć inne choroby. Korekta okularowa ułatwia wówczas lepsze widzenie, ale nie jest lekarstwem, które sprawia, ze człowiek widzi prawidłowo. W takich przypadkach, gdy korekcja okularowa nie przywraca całkowitej ostrości widzenia mówimy o słabowzroczności.

Najczęstszymi schorzeniami i uszkodzeniami układu wzrokowego, które mogą spowodować słabo wzroczność są:

• achromatopsja (ślepota na barwy),
• bielactwo,
• beztęczówkowość,
• zaćma,
• retinopatia,
• wysoka krótkowzroczność,
• stożek rogówkowy,
• toksoplazmoza,
• degeneracja plamki żółtej,
• neuropatia nerwu wzrokowego.

2. Objawy mogące świadczyć o problemach z widzeniem

Niejednokrotnie, o tym, iż w danej klasie będzie uczyło się dziecko z problemami w widzeniu nauczyciel dowiaduje się od rodzica lub pedagoga szkolnego. Jednakże bywa i tak, że to nauczyciel jako pierwszy zauważa trudności w przyswajaniu wiadomości i umiejętności szkolnych, które są efektem nieprawidłowego widzenia.

O tym, iż uczeń ma problem z widzeniem może świadczyć, np. wygląd oczu, zachowanie, skargi związane z posługiwaniem się wzrokiem.

Wygląd oczu:

• oczy zezujące lub poruszające się niezależnie od siebie,
• oczy zaczerwienione,
• oczy załzawione,
• powieki oblepione zaschniętą wydzieliną,
• częsty jęczmień.

Zachowanie ucznia:

• unika patrzenia z bliska,
• ma bardzo krótki okres koncentracji albo często „myśli o niebieskich migdałach”,
• obraca głowę albo przechyla ją na bok, żeby patrzeć jednym okiem,
• marszczy się przy czytaniu, pisaniu w zeszycie, pisaniu na tablicy,
• zamyka lub zakrywa jedno oko,
• ma kłopoty z wykonywaniem poleceń słownych,
• ma słabą koordynację wzrokowo – ruchową, dziwnie i niezręcznie wykonuje rozmaite czynności, takie jak: wchodzenie i schodzenie ze schodów, rzucanie i łapanie piłki, zapinanie i rozpinanie guzików, wiązanie sznurowadeł (nie orientuję się, że są rozwiązane),
• jest nerwowe, drażliwe, nadmiernie ruchliwe, wykazuje zmęczenie po okresie koncentracji wzrokowej.

Skargi ucznia związane z posługiwaniem się wzrokiem:

• bóle głowy, nudności, zawroty głowy,
• pieczenie lub swędzenie oczu,
• zamazywanie się obrazu,
• podwójne widzenie.

Trudności szkolne:

• pojawienie się lub zwiększenie błędów w czytaniu i w pisaniu, np. myli podobne litery, wyrazy, cyfry,
• przy czytaniu dziecko ma kłopoty z odszukaniem początku linii następnego wiersza, myli czytane linijki, opuszcza litery i wyrazy,
• czyta z bliższej niż zazwyczaj odległości lub odsuwa tekst, przedmioty od oczu,
• zaburzony obraz graficzny pisma, np. niewłaściwy kształt liter, pominięte ich elementy, dysproporcje liter i wyrazów, braki odstępów między literami i wyrazami, nierównomierne i niejednolite pismo, trudności z utrzymaniem się w liniaturze,
• wolne tempo czytania i pisania,
• uczeń nieprawidłowo trzyma ołówek, często go łamie, obraca kartkę, zeszyt podczas pisania,
• ma kłopoty z zapamiętywaniem, identyfikowaniem i odtwarzaniem podstawowych figur geometrycznych,
• wykazuje niechęć do pracy wzrokowej.

Jeżeli nauczyciel obserwuje u ucznia, któreś z wyżej wymienianych objawów, dolegliwości to powinien o tym fakcie poinformować rodziców i zalecić konsultację u lekarza okulisty. Aby zapobiec trudnościom wynikających z dysfunkcji wzroku, to wskazane byłoby, aby każde dziecko profilaktycznie przed pójściem do szkoły zostało przebadane w gabinecie okulistycznym. Diagnoza lekarska może przyczynić się do tego, iż uczeń już od pierwszych dni w szkole (jeśli ma problemy z widzeniem) będzie objęty dodatkową opieką i pomocą psychologiczno – pedagogiczną.

3. Adaptacja miejsca nauki pod kątem potrzeb i możliwości ucznia z dysfunkcją wzroku

Adaptacja klasy/szkoły pod kątem potrzeb ucznia z problemami widzenia jest procesem, który powinien rozpocząć się jeszcze przed przybyciem ucznia do szkoły i musi być stale modyfikowany. Pod uwagę należy wziąć następujące kryteria:

• odpowiednie oświetlenie,
• kontrast kolorystyczny,
• wielkość wykorzystywanych pomocy dydaktycznych,
• zorganizowana przestrzeń.

Odpowiednie oświetlenie miejsca pracy ucznia z trudnościami w widzeniu:

• najlepsze oświetlenie, to świtało naturalne, słoneczne,
• wykorzystując oświetlenie sztuczne należy zadbać, aby światło było mieszane, tj. jarzeniowe do ogólnego oświetlenia klasy, korytarza czy innego pomieszczenia szkolnego, a do pracy z bliska dodatkowe oświetlenie żarowe,
• uczeń powinien także korzystać z dodatkowej lampy z ruchomym ramieniem i obudowaną żarówką – żarówka nie może wystawać poza klosz lampki,
• lampkę ustawiamy po przeciwnej stronie w stosunku do ręki pracującej dziecka, z kolei do czytania źródło światła powinno być umieszczone po tej stronie, po której uczeń ma lepsze oko,
• należy zwrócić uwagę na zjawisko olśnień rażącym światłem, które najczęściej spowodowane jest odbiciem promieni od błyszczących blatów ławek, parkietu, luster, szyb w meblach lub oknach,
• by tego uniknąć powinniśmy pamiętać o zabezpieczeniu w klasie możliwości zasłaniania okien, np. grube zasłony, roleta,
• jeżeli w klasie jest uczeń ze światłowstrętem to jego ławka powinna być ustawiona tyłem do okna i z dala od niego.

Modyfikacja niektórych miejsc na terenie szkoły pod względem kontrastu kolorystycznego ułatwiającego funkcjonowanie ucznia z osłabionym wzrokiem:

• na terenie szkoły należy wprowadzić oznaczenie pierwszego i ostatniego stopnia schodów jaskrawą farbą lub taśmą odblaskową, kontrastującą z kolorem posadzki,
• krawędzie drzwi, szafek, parapety, włączniki światła również oznaczamy jaskrawym kolorem (np. samoprzylepna taśma, okleina),
• listwy przypodłogowe oraz framugi drzwi należy pomalować kolorem kontrastującym z podłogą i ścianami,
• duże powierzchnie malujemy matowymi farbami o mocnych, czystych kolorach,
• blat ławki powinien mieć matową powierzchnię lub matową podkładkę – najlepiej jednobarwną,
• wykładzina dywanowa także powinna być jednobarwna i bez wzorów,
• należy zadbać o to, by tablica była duża, czarna lub ciemnozielona, matowa, gładka i dobrze oświetlona, a kreda miękka – biała albo żółta,
• wyraźny kontrast między kartką papieru (papier matowy, bez połysku, biały, ecri lub kość słoniowa) a czcionką (kolory: czerń, granat, ciemna zieleń),
• pamiętajmy również o kontrastowym zestawianiu pomocy – wpłynie to na poprawę widoczności (np. ciemne liczmany prezentowane na białym tle, obrazek z kontrastującą ramką).

Wielkość wykorzystywanych pomocy dydaktycznych:

• nauczyciel powinien sprawdzić, z jakiej odległości oraz jakiej wielkości litery i przedmioty uczeń widzi najlepiej (pozyskana informacja od lekarza okulisty, tyflopedagoga),
• by ułatwić uczniowi lepsze poznanie oglądanych przedmiotów, obiektów to należy zezwolić mu na podchodzenie do nich, dotykanie,
• przedmioty o zbyt dużych rozmiarach starajmy się zastępować modelami (np. duże zwierzęta, obiekty budowlane, pojazdy).

Modyfikacja przestrzeni klasowej ułatwiająca orientację:

• w sali lekcyjnej stoliki i krzesła ustawiamy w taki sposób, by powstała określona ścieżka komunikacji,
• nauczyciel i uczniowie powinni zadbać, aby w klasie był zachowany porządek, tzn. krzesełka dostawione do stolików, plecaki zawieszone na haczykach lub umieszczone w ustalonym miejscu,
• od początku nauki szkolnej należy kłaść nacisk na porządkowanie przez ucznia swoich rzeczy na ławce, półce,
• dobrym pomysłem może być również wykończenie kilku ławek (niekoniecznie tylko dla dziecka niewidomego lub słabo widzącego) specjalną listwą, która jest przymocowana dookoła całego blatu, tak by tworzyła nieco podwyższony brzeg – zapobiegnie to zsuwaniu się z blatu stolika przypadkowo potrąconych rzeczy, a uczniowi zaoszczędzi kłopotu,
• przy ewentualnym zakupie nowego sprzętu postarajmy się zaopatrzyć salę lekcyjną w ławki z ruchomym blatem ponieważ dają one możliwość ustawienia blatu pod różnym kątem – dzięki temu uczeń słabo widzący może regulować odległość np. do czytanego tekstu, tak, by zachować prawidłową postawę ciała,
• w przypadku ucznia słabo widzącego istotna jest także stałość w ustawieniu sprzętu, dlatego też z myślą o nim umieśćmy (najlepiej na poziomie oczu) duże napisy z informacją dotyczącą rozmieszczenia pomocy,
• oznaczenia i podpisy powinny być tak umieszczone, żeby dziecko mogło do nich swobodnie sięgnąć ręką,
• pomoce kilkuelementowe, drobne starajmy się umieszczać w pojemnikach, najlepiej zamykanych,
• dobrze jest również przyjąć zasadę, by drzwi do klasy pozostawiać albo zamknięte, albo całkowicie otwarte (dotyczy to zwłaszcza przerw, zaplecza),
• w pierwszych dniach roku szkolnego dobrze jest przeprowadzić dla wszystkich uczniów lekcję orientacji, uczeń słabo widzący lub niewidomy będzie umiał wówczas lepiej zlokalizować i dojść np. do WC, jadalni, świetlicy, szatni, sekretariatu, dzięki temu dziecko poczuje się w nowym otoczeniu bezpiecznie i niezależnie,
• w klasie należy pomóc uczniowi w nabyciu orientacji w ustawieniu mebli, umiejscowieniu stanowisk pracy ulubionych kolegów, biurka nauczyciela, a o ewentualnych zmianach w urządzeniu klasy zawsze należy informować ucznia.

4. Jak nauczyciel może pomóc dziecku z uszkodzonym wzrokiem w dobrym funkcjonowaniu w szkole?

• nauczyciel powinien zapoznać klasę z trudnościami wzrokowymi ucznia słabo widzącego, który będzie ich kolegą, np. w oparciu o literaturę lub biografię znanych osób niepełnosprawnych, zapoznać dzieci z ich zmaganiami, z trudnościami dnia codziennego, porażkami i sukcesami itp.
• nauczyciel musi pamiętać, że realizowane treści są takie same jak w przypadku ucznia widzącego, nie dopuszczalne jest, by z powodu niepełnosprawności ucznia omijane były pewne zagadnienia czy ćwiczenia,
• korzystając z metod tyflopedagogiki, należy tak dobierać pomoce i metody, by umożliwić uczniowi poznanie całego, przewidzianego programem materiału,
• należy zapewnić dziecku miejsce w pierwszej ławce, blisko okna, tablicy i nauczyciela,
• celem lepszego odbioru wzrokowego należy zezwolić uczniowi na swobodne podchodzenie, np. do tablicy, mapy,
• omawiane przez nauczyciela modele, przedmioty, czy też ilustracje uczeń powinien dostawać do obejrzenia z bliska,
• uczeń powinien mieć możliwość korzystania z pomocy optycznych (np. lupy, lunety, folie powiększające) i nieoptycznych (np. lampy, filtry światła – barwna folia z włókna octanowego, „okienko” do czytania), z dostosowanych podręczników szkolnych (nauczyciel składa do Kuratorium Oświaty wniosek/zamówienia podpisane przez dyrektora szkoły na konkretne podręczniki dla ucznia mającego orzeczenie do kształcenia specjalnego wydrukowane bądź w brajlu, bądź zwiększoną czcionką, więcej informacji – http://www.adaptacje.uw.edu.pl),
• przygotowany tekst dla ucznia powinien być napisany najmniejszą czcionką jaka nie sprawia uczniowi trudności ponieważ pozwala zwiększyć tempo czytania,
• za druk powiększony uważa się 16, 18 ptk., zalecana jest czcionka bezszeryfowa (Arial, Futura, Geometric), czcionka bez cieniowania, nie stosujemy kursywy,
• na stronie powinny znajdować się max 4 ilustracje w odpowiedniej odległości od tekstu (około 12 mm), ilustracje nie powinny zawierać efektów akwarelowych, rozbarwień tonalnych, cieniowania, bogatego tła,
• margines wewnętrzny powinien zachować małą wielkość, około 2,5 cm, interlinia również nie powinna być zbyt duża, żeby nie powodować gubienia się w tekście, szeroka spacja,
• należy umożliwić uczniowi pisanie w zeszycie o powiększonym liniale, o formacie A4 i takimi przyborami, które są dla niego najkorzystniejsze (preferowane kolory ciemne, o dość grubym śladzie),
• omawiając treści w oparciu o rysunek, schemat nauczyciel powinien zawsze upewnić się, co dziecko widzi i na podstawie jego wypowiedzi zwrócić uwagę na pominięte szczegóły,
• napisy na tablicy nauczyciel powinien głośno odczytać lub prosić o ich odczytanie uczniów dobrze widzących,
• należy zezwolić uczniowi na korzystanie z książek mówionych.

5. Rola i zadania tyflopedagoga w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej

Dziecko z dysfunkcją wzroku ma trudności w prawidłowym spostrzeganiu otaczającej go rzeczywistości ponieważ dociera do niego znacznie mniej informacji drogą wzrokową niż do dziecka prawidłowo widzącego. Nieprawidłowa percepcja wzrokowa znacznie utrudnia dziecku istnienie w grupie rówieśniczej i niekiedy skazuje je na przebywanie we własnym, wyizolowanym świecie. Aby nie dopuścić do zahamowania rozwoju dziecka, a w konsekwencji pojawieniu się trudności w przyswajaniu wiadomości i umiejętności szkolnych niezwykle ważna jest wczesna specjalistyczna diagnoza i terapia. Diagnoza tyflopedagogiczna ukierunkowana jest na określenie problemów edukacyjnych dziecka spowodowanych dysfunkcją wzroku. Badanie diagnostyczne na wniosek rodziców zwieńczone jest opinią, z której nauczyciel może dowiedzieć się na jakim poziomie przebiega rozwój psychofizyczny i funkcjonowanie ucznia, jakie metody pracy można stosować w pracy terapeutycznej, oraz jak modyfikować i udoskonalać pomoce dydaktyczne ułatwiające przyswajanie treści programowych. Z kolei zajęcia terapeutyczne ukierunkowane są na wspieranie rozwoju dziecka, usprawnianie i stymulowanie nieprawidłowych funkcji.

Niewątpliwie ważnym zadaniem tyflopedagoga jest również poradnictwo dla rodziców, udzielanie instruktażu, pomoc w wyborze najkorzystniejszej formy kształcenia. Jesteśmy „pomostem” między rodzicami a innymi specjalistami, czy też rodzicami, mającymi dzieci z podobnymi trudnościami.

Surdopedagog w szkole

W zależności od wieku i etiologii osoby z wadą słuchu mają w Polsce zorganizowaną opiekę i kształcenie w placówkach podlegających Minister­stwu Zdrowia bądź Ministerstwu Edukacji Narodowej. W układzie tym fun­kcjonują:

a) Poradnie Rehabilitacyjne dla Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu lub Specjalistyczne Ośrodki Diagnozy i Rehabilitacji Dzieci i Młodzieży z Wadą Słuchu Polskiego Związku Głuchych. Placówki te prowadzą opiekę ambula­toryjną, zapewniają diagnozę, naukę porozumiewania się, uwrażliwienie słuchu bez odrywania dziecka ze środowiska domowego, a także organizują różne formy przygotowania rodziców do pracy rewalidacyjnej z własnym dzieckiem. Pracują tam lekarze audiolodzy, foniatrzy, logopedzi, pedago­dzy, psychologowie itd.

b) Specjalne Ośrodki Szkolno-Wychowawcze, w skład których mogą wchodzić przedszkola specjalne, szkoły podstawowe, zawodowe, internaty i inne. Istnieją na ogół odrębne ośrodki dla dzieci niesłyszących i odrębne dla słabo słyszących (choć, niestety, nie jest to regułą). Zadaniem tych placó­wek jest zapewnienie opieki, kształcenia i rewalidacji dzieciom i młodzieży z wadą słuchu, które nie mogą sprostać wymaganiom programowym przed­szkoli i szkół masowych.

W szkołach dla dzieci niesłyszących obowiązuje specjalny program na­uczania, natomiast w szkołach dla słabo słyszących obowiązuje w zasadzie program szkoły masowej, dostosowany do możliwości danego zespołu ucz­niowskiego. W placówkach specjalnych pracują nauczyciele przygotowani do pracy rewalidacyjnej z dzieckiem z wadą słuchu (surdopedagodzy). Dla uzyskania maksymalnych wyników nauczania i rewalidacji współpracują oni z wychowawcami internatu, rodzicami, psychologiem, logopedą, otola­ryngologiem, konserwatorem aparatury korekcyjnej.

W zależności od rozwojowych i edukacyjnych możliwości uczniów pre­feruje się metodę porozumiewania się ustnego, pisemnego lub kombinowa­ną. W czasie pobytu w placówce specjalnej uczeń może być rekwalifikowany i skierowany do innej placówki specjalnej bądź powszechnej.

W procesie praktyki rewalidacyjnej surdopedagogika uwzględnia na­stępujące metody i zasady:

• profilaktykę: zapobieganie występowaniu i pogłębianiu się wady słu­chu i jej skutków, szczególnie w zakresie zaburzeń osobowościowych;
• kompensację: rozwijanie i wykorzystywanie innych zmysłów, np. wzroku, dotyku, dla poznawania otaczającej rzeczywistości;
• korekturę: wykorzystywanie różnych urządzeń technicznych, ułat­wiających odbiór świata dźwięków, w tym dźwięków mowy;
• usprawnianie (wychowanie i trening słuchowy): uwrażliwianie istniejących resztek słuchu i wykorzystywanie ich dla pełnego rozwoju dziecka;
• dynamizowanie wewnętrzne jednostki: psychiczne aktywizowanie jednostki, budzenie wiary we własne siły i możliwości.

Dzieci i młodzież z wadą słuchu mogą również korzystać z placówek oświatowych dla dzieci słyszących. Są to przedszkola i szkoły powszechne różnego stopnia. Mówimy wówczas o kształceniu integracyjnym. Wśród in­stytucji, których zadaniem jest pomoc, kształcenie i wspieranie doradcze osób z wadą słuchu w ich funkcjonowaniu społecznym, jest wiele organiza­cji społecznych, m.in.: Polski Związek Głuchych, Towarzystwo Walki z Ka­lectwem, stowarzyszenia rodziców itp.

Pierwszy gryz zakazanego owocu

Paleta rozrywek na koloniach i obozach jest dość szeroka. Obok zapisanych w planie wyjazdu atrakcji, młodzi ludzie często sami urozmaicają sobie czas. Przy czym nie są to już tylko eksperymenty z alkoholem, papierosami i pierwszymi niewinnymi pocałunkami. Coraz częściej młodzież decyduje się na seks. Blogi, a także fora internetowe pełne są opisów „wakacyjnych szaleństw” nastolatków.

Chcesz dowiedzieć się jak uniknąć niechcianej pamiątki z wakacji, czyli chorób przenoszonych drogą płciową? Zajrzyj: „Niezbędnik wakacyjny” w MultiWiedza.pl

Pobyt daleko od domu, nowe znajomości, młodzieńcza burza hormonów, chęć spróbowania „zakazanego owocu” – to najczęstsze powody podejmowania przez nieletnich decyzji o współżyciu. Niestety, często niewiedza, brak doświadczenia sprawiają, że pojawia się niechciana ciąża lub choroba przenoszona droga płciową. Ginekolodzy przyznają, że po wakacjach w gabinetach pojawia się więcej nastolatek oraz przerażonych rodziców, którzy niespodziewanie zostaną dziadkami.

Reklama dźwignią seksu nastolatków

Profesor Zbigniew Izdebski, seksuolog z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Zielonogórskiego, twierdzi, że powodem „seksualnego nabuzowania” nastolatków są treści przekazywane w mediach. „Telewizja nieustannie pokazuje erotykę. Nawet reklama samochodu nie może się obejść bez tego, żeby na koniec pokazać półnagą kobietę. Jeśli więc twórcom reklamówek wszystko kojarzy się z seksem, to jak się dziwić oglądającym te reklamówki czternastolatkom?” – pyta Izdebski.

Wskazuje on na jeszcze jeden bardzo ważny czynnik wpływający na decyzje nastolatków o podjęciu współżycia. To dezinformacja seksualna. Młody człowiek często wiedzę na temat seksu czerpie z internetu, filmów pornograficznych czy od kolegów. Niejednokrotnie decyzja o współżyciu podejmowana jest pod wpływem namowy rówieśników.

Warto rozmawiać

Jak wskazuje prof. Izdebski, bardzo ważną rolę w edukacji seksualnej odgrywa dom, rodzina ale także instytucje wychowawcze, np. szkoła czy Kościół. Niestety, rodzice często nie dopuszczają myśli, że ich dziecko może już uprawiać seks. Najgorzej jednak chować głowę w piasek i udawać, że nie ma problemu. Dojrzewający człowiek nie może być pozostawiony sam sobie, należy z nim rozmawiać. Pretekstem do takiej rozmowy może być artykuł w gazecie czy wspólnie obejrzany film. Najważniejsze, aby nie stworzyć sztucznej sytuacji typu: „A teraz porozmawiamy o seksie”.

O rozwiązanie problemu braku edukacji seksualnej apeluje również Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, która co roku w okresie letnim (lipiec i sierpień) uruchamia Wakacyjny Telefon Zaufania przeznaczony dla młodzieży. Wiek osób zgłaszających się o pomoc lub poradę jest różny. Są to osoby powyżej 20 lat, ale także 14-latki. Oto tylko niektóre problemy z jakimi zgłaszają się młodzi ludzie:

„Mam 16 lat, uprawiałam seks bez gumki dwa miesiące temu i od tej pory nie miesiączkuję, boję się, że jestem w ciąży.”

„Witam. Zaszłam w ciążę i nie wiem, co robić. Nie skończyłam jeszcze szkoły. Jestem w gimnazjum, czy przez to mogę być wyrzucona ze szkoły? Czy powiedzieć rodzicom? Strasznie boję się ich reakcji. Nie wiem co robić, błagam pomóżcie.”

„Mam 16 lat, mój chłopak chce żebym uprawiała z nim seks analny, zgodziłam się, bo on mówi, że to zwykły seks, tylko można go robić bez gumki i nie zajdę w ciążę, chcę się upewnić czy to prawda.”

Z Raportu z Wakacyjnego Telefonu Zaufania 2009 przygotowanego przez Grupę Edukatorów Seksualnych „Ponton” wynika, że w okresie działalności Telefonu zgłosiło się 16 nastolatek, które twierdziły, że są w ciąży lub była ona bardzo prawdopodobna. Jak wskazują organizatorzy akcji, szczególną uwagę zwracał właśnie wiek zgłaszających się osób, które deklarowały, że współżyją lub planują rozpocząć współżycie.

Badania prof. Zbigniewa Izdebskiego z 2005 r. dowodzą, że średni wiek inicjacji seksualnej Polaków w wieku 15-49 lat wynosi 18,8 lat dla kobiet i 18 lat dla mężczyzn. Jednak w grupie 17- oraz 18-latków, 27 procent chłopców i 17 procent dziewcząt przeszło inicjację seksualną przed 15 rokiem życia.

ŚWIĄTYNIA SŁOŃCA – założona w Stanach Zjednoczonych przez Pauline Sharpe, która twierdziła, że duchy przekazują jej orędzia, w których informują ją o przyszłych losach świata. Założycielka przyjęła imię Nada Yolanda, współtworzyła sektę Wzniośli Mistrzowie. Jej rzekome objawienia uznają też członkowie sekty Powszechny i Triumfujący Kościół. Świątynia Słońca jest sektą apokaliptyczną, zwiastującą i czekającą na rychły koniec świata. 48 członków Zakonu Świątyni Słońca w Szwajcarii popełniło zbiorowe samobójstwo, gdy przepowiednie guru o końcu świata nie sprawdziły się.

RODZINA (znana czasem pod nazwą Rodzina Miłości) – założona w USA w latach 60. naszego wieku przez Davida Berga. Sekta apokaliptyczna zwiastująca rychły koniec świata. Jej członkowie uważają pisma swojego guru za natchnione przez Boga. Obowiązuje ich absolutna dyscyplina względem guru. Słynny stał się proceder „połowów dla Pana”. Sekta wysyłała na ulice młode kobiety (często nieletnie), które poprzez prostytucję miały pozyskiwać nowych adeptów i zdobywać fundusze na działalność sekty. Sekta zajmowała się też handlem dziećmi urodzonymi z tych kontaktów. Rządy wielu państw i Parlament Europejski uznały Rodzinę za sektę niebezpieczną. Obecnie liczy ona kilka milionów wyznawców. Na Zachodzie oskarża się ją o uprowadzanie, molestowanie i wykorzystywanie seksualne dzieci, propagowanie kazirodztwa i produkcję filmów pornograficznych. W wielu państwach działalność sekty jest zabroniona.
W Polsce działa pod nazwą Wspólnota Niezależnych Zgromadzeń Misyjnych „Rodzina” i posiada przynajmniej dwa ośrodki: w Piasecznie i Karpaczu. „Działalność tej sekty – głosi raport BBN – łączona jest z tajemniczymi zaginięciami i uprowadzeniami ludzi młodych zarówno na terenie Polski, jak i w innych państwach. W Polsce prowadzi ona szeroką działalność propagatorską, (…) a także werbunkową głównie w szkołach i placówkach opiekuńczo-wychowawczych, proponując usługi w zakresie nauczania języków obcych oraz pogadanek na tematy zapobiegania narkomanii i AIDS. Każdy, kto nawiąże kontakt z grupą nakłaniany jest do opuszczenia rodziny.
Członkowie są odizolowywani całkowicie od swych rodzin i przyjaciół, przebywają w ośrodkach sekty na terenie kraju tylko czasowo, skąd pod zmienionymi nazwiskami wyjeżdżają za granicę, gdzie są wynaradawiani, aby po latach powrócić do kraju jako całkowicie posłuszni przywódcy sekty. (…) Żaden z jej członków nie pracuje zawodowo”.

KOŚCIÓŁ ZJEDNOCZENIA – jedna z najbardziej niebezpiecznych sekt. Założona przez Sun Myung Moona w Korei, któremu w wieku 16 lat miał się objawić Chrystus, upoważniając go do dokończenia dzieła zbawienia, poprzez założenie wielkiej rodziny. W roku 1960 Moon, porzucając wcześniej żonę i dzieci, odbył tzw. wesele Baranka, czyli ślub z 18-letnią Hak-Ja-Han. Nowożeńcy ogłosili się Prawdziwymi Rodzicami.
Doktryna sekty jest karykaturalną mieszanką protestantyzmu i filozofii wschodu. Moon wymaga od członków sekty całkowitego posłuszeństwa, m.in. decydując o wyborze współmałżonka. Taki przypadkowy „ślub” jest formą inicjacji wiążącą z sektą. Kościół Zjednoczenia działa poprzez wiele organizacji pod różnymi nazwami: Towarzystwo dla Zjednoczenia Światowego Chrześcijaństwa, Uniwersytecki Ruch na Rzecz Poszukiwania Wartości Absolutnych itd. Na całym świecie używa ok. 60 nazw. Sekta została uznana za niebezpieczną przez Parlament Europejski (w wielu krajach działalność jej jest zabroniona), a rządy Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji nie wpuściły Moona do swojego kraju. Moon jest jednym z najbogatszych ludzi na świecie, a swojej fortuny dorobił się m.in. na handlu bronią. Sektę oskarża się także o przemyt i handel narkotykami. W Polsce Kościół Zjednoczenia (Ruch pod Wezwaniem Ducha Świętego do Zjednoczenia Chrześcijaństwa Światowego) został zarejestrowany w 1990 roku. Sekta ma w Polsce ponad 80 duchownych i blisko 120 misjonarzy. Mają kilkanaście lokali, gdzie nauczają doktryny. Posiadają trzy zamknięte ośrodki: w Krakowie przy ul. Łobzowskiej, w Glanowie pod Krakowem i Izabelinie. Działają pod postacią różnych fasadowych organizacji, jak: Akademickie Stowarzyszenie Urzeczywistniania Wartości Uniwersalnych, Federacja Kobiet na Rzecz światowego Pokoju, Zjednoczenie Uczonych dla Pokoju, Polska Federacja Rodzin na Rzecz Światowego Pokoju. Głośna swego czasu była sprawa wizyty ówczesnego wicemarszałka sejmu Włodzimierza Cimoszewicza w Korei, gdzie był gościem założonej przez Moona Federacji na Rzecz Światowego Pokoju. Moon nie ukrywa swoich ambicji politycznych i chęci wpływania na rządy i gospodarkę światową. W 1995 roku był w Polsce, a spotkanie z nim odbyło się w Sali Kongresowej w Warszawie.

KOŚCIÓŁ SCJENTOLOGICZNY – sekta założona przez Ł.R. Hubbarda, pisarza science fiction. W 1950 roku Hubbard wydał książkę, w której wyłożył podstawy swoich pseudonaukowych teorii na temat zdrowia psychicznego. Mimo naukowej krytyki jego książki uzyskała ona znaczną popularność i przyczyniła się do rozwoju sekty. Doktryna Kościoła Scjentologicznego łączy elementy zaczerpnięte z fantastyki naukowej, hinduizmu, buddyzmu, taoizmu i składa się z dwóch elementów: dianetyki i scjentologii. W ramach dianetyki rozwinął na całym świecie swego rodzaju system psychoterapeutyczny, polegający na organizowaniu pod kierunkiem członków sekty kursów (niezwykle drogich) tzw. auditingu, które mają doprowadzić do „odblokowania się człowieka”. Teorie Hubbarda opierają się na idei przetrwania, co usprawiedliwia przemoc i kłamstwo. Sekta została uznana za niebezpieczną przez Parlament Europejski. W Australii i Grecji zakazano działania sekcie, we Francji zaocznie skazano Hubbarda za nadużycia, w USA wielokrotnie sądzono sektę za fałszerstwa, przekupstwa, wyłudzenia, oszustwa giełdowe. W Niemczech ukazała się książka szczegółowo opisująca nadużycia sekty w tym kraju. Kościół Scjentologiczny jest jedną z najbogatszych sekt na świecie, a przynależność do niej deklaruje m.in. wiele postaci Hollywood, gwiazd estrady i biznesmenów. W raporcie BBN o scjentologach czytamy: „określany jest mianem «mafii religijnej». (…) Z uwagi na nieprzychylną opinię międzynarodową Kościół ten dąży do ukrywania działalności w Polsce. Zagrożenia ze strony Kościoła Scjentologicznego przejawiają się m.in. w podejmowaniu działań dążących do wyłudzenia środków materialnych na tzw. orientalne techniki odnowy psychicznej”.

HARE KRYSZNA – 2.7. Niewątpliwie najbardziej znanym ruchem z uwagi na swoją publiczną działalność jest Międzynarodowe Towarzystwo Świadomości Kryszny, zwane w skrócie „Hare Kryszna”. W wielu europejskich miastach słowa te monotonnie wyśpiewują młodzi adepci z ogolonymi głowami, ubrani w pomarańczowe indyjskie dhoti. Są to na ogół młodzi ludzie, którzy poszukują wyzwolenia w czci oddawanej Krysznie w ścisłym wzajemnym kontakcie, wyrzekając się dóbr osobistych. Podstawowym celem ich działalności jest zbiórka funduszy, które uzyskują głównie z ulicznej sprzedaży książek i innych artykułów. Choć ruch „Hare Kryszna” opiera się na zupełnie innych założeniach, niż Kościół Zjednoczenia, jest przedmiotem takich samych krytyk – jego adepci także porzucają swoje rodziny i poddawani są „technikom umysłowej zależności”, jak pozbawienie snu, bardzo surowa wegetariańska dieta, co ma prowadzić do dezorientacji jednostki i do sublimacji jej osobowości. Członkowie tego ruchu często z inicjatywy swoich rodzin byli porywani i poddawani technikom deprogramowania.

Z Raportu Komisji Młodzieży, Kultury, Wychowania,
Informacji i Sportu
Parlamentu Europejskiego (1984)

Hare Kryszna – Linki:

http://www.sekty.iq.pl/katalog/ruchhare.htm

http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,1517

http://www.sudety.pulsar.net.pl/relacje/rel13.html

ŚWIADKOWIE JEHOWY – sektę założył w 1872 roku w Pensylwanii Ch. T. Russell. Głosił on, że Chrystus w 1874 roku zstąpi na Ziemię rozpocznie królowanie. Na 1914 rok zapowiedział koniec świata. Data ta była kilkakrotnie przesuwana. Doktryna sekty opiera się na całkowicie dowolnej interpretacji, fałszywego na dodatek przekładu Biblii. Jest ona ciągle modyfikowana, zmieniana i dopasowywana do potrzeb kierownictwa sekty. Jej wyznawcy odrzucają dogmat o Trójcy świętej, nieśmiertelności duszy, nie uznają kultu Maryi jako Matki Boga, odrzucają (poza chrztem) sakramenty.
Towarzystwo Strażnicy programowo izoluje swoich wyznawców od społeczeństwa. Oto niektóre z potępionych wśród Świadków Jehowy czynności (zebrane na podstawie relacji ex-członków organizacji), wraz z uzasadnieniem ich zaniechania: obchodzenie urodzin (z powodu bałwochwalstwa), wznoszenie toastów (czczenie fałszywych bóstw), udział w wyborach (mieszanie się w sprawy świata), działalność w stowarzyszeniach młodzieżowych (strata czasu), ubieganie się o stanowiska polityczne – nawet na szczeblu gminy (skażenie przez świat), oglądanie filmów (grzeszny wpływ, stracony czas, który można poświęcić na głoszenie), wizyta u psychiatry lub psychologa (ryzyko wprowadzenia w błąd), udział w zajęciach pozaszkolnych (strata czasu przeznaczonego na głoszenie), studia na uczelni wyższej – niektóre kierunki kategorycznie zabronione (światowe towarzystwo, strata czasu), gra w szachy, warcaby, karty, itp. (charakter militarny), czytanie książek i publikacji innych wyznań religijnych (zaśmiecanie umysłu), interesowanie się znanymi osobistościami i ich filozofią (cześć oddawana ludziom, niebiblijne wartości), organizowanie spotkań młodzieżowych (pokusa seksualna), przyjaźnienie się z osobami spoza organizacji (światowe towarzystwo). [Źródło: Słowo Nadziei, 29 (1997), s. 16].
Dzieci Świadków Jehowy szczególnie silnie przeżywają odizolowanie swojej rodziny od innych osób – „nie-Świadków”. Anne Sanderson z Wielkiej Brytanii (była wyznawczyni Towarzystwa Strażnicy) wspomina: „Nie wolno nam było wstąpić do zuchów ani do harcerstwa, chodzić na urodziny kolegów i koleżanek. Nie mogłam brać udziału w uroczystościach z okazji Bożego Narodzenia i przyjaźnić się z innymi dziewczynkami (…) Czułyśmy się głupio, gdy grali hymn państwowy a nam nie wolno było wstać i śpiewać wraz z innymi” [Źródło: J. Ritchie, Tajemniczy świat sekt i kultów, Warszawa 1994r.].
Niewielu z nas zdaje sobie sprawę, że Świadkowie Jehowy w Polsce zarejestrowali się jako spółka z o.o. Miało to miejsce 12 października 1984 r. Ciekawe, że oficjalne źródła jehowickie podają, że rejestracja nastąpiła w 1985 r. (por. „Rocznik Świadków Jehowy 1994″, s. 246). Być może chcieli ukryć fakt, że dokonali rejestracji jeszcze w trakcie trwania stanu wojennego. Wszelkie dane związane z tą rejestracją można obejrzeć w Sądzie Rejonowym Gospodarczym w Warszawie przy ul. Świętokrzyskiej 12, pod numerem RHB 13748. Z dokumentów wynika tam się znajdujących wynika, że spółka ta nie została jeszcze rozwiązana mimo, że w 1989 roku Świadkowie Jehowy zarejestrowali się jako wyznanie religijne. Oznacza to, że 150.000 Świadków Jehowy w Polsce wspiera finansowo swoją działalnością spółkę z o.o., nie będą tego świadomym. [Źródło: Cezary Podolski "Największe oszustwa i proroctwa Świadków Jehowy"].
Obecnie na całym świecie aktywnie działa ponad 6 mln Świadków Jehowy w około 90000 zborach.

SATANIZM kult oddawany Szatanowi. Jego współczesne odmiany wiążą się z postaciami A. Crowleya (określał siebie Antychrystem, którego posłannictwem jest walka z Chrześcijaństwem), Szandora La Veya (twórcy Biblii Szatana), Ch. Mansona (zabójcy aktorki Sharon Tate, który głosił kult przemocy i gwałtu w imię Szatana), czy R. dc Grimsona (założyciela Kościoła Procesu Sądu Ostatecznego). Massim Introyigne wyróżnia cztery odmiany współczesnego satanizmu: satanizm racjonalistyczny, w którym Szatan nie jest postacią realną ale symbolem swobody, nieskrępowanej wolności itp., satanizm okultystyczny propagowany przez M. Aquino, będący kultem realnie istniejącego Szatana (przy tym praktykuje się okultyzm, magię, spirytyzm, itp.), lucyferianizm, głoszący, że Lucyfer nie jest upadłym duchem, ale posłańcem prawdziwego Boga i przeciwnikiem Boga Biblii oraz satanizm „kwaśny”, będący odbiciem poglądów Mansona i jego fascynacji przemocą. Najpopularniejszą formą satanizmu i przez to najbardziej niebezpieczną jest satanizm „kwaśny”. W imię Księcia Ciemności (choć to bardziej uzasadnienie swoich czynów niż rzeczywisty kult), przeważnie ludzie młodzi dokonują rozbojów, gwałtów, dewastacji cmentarzy, miejsc kultów, odprawiają „czarne msze”. Niejednokrotnie inspirowani są muzyką black metal i wielu zespołów muzycznych posługujących się retoryką satanistyczną. Na całym świecie członkom różnych grup satanistycznych udowodniono wiele przestępstw z morderstwami rytualnymi włącznie.
W Polsce grupy satanistyczne uaktywniły się w latach 80. Niemałą zasługę miały w tym zespoły KAT i Test Fobii Creon. W niektórych środowiskach młodzieży pojawiła się swoista moda na satanizm, a jej wyrazem były noszone przez niektórych emblematy i symbole satanistyczne. Wiadomo, że zorganizowane grupy satanistyczne działały w większych miastach Polski. Dziś bardzo trudno jest określić skalę tego zjawiska.

MORMONI (Kościół Jezusa Chrystusa świętych Dni Ostatnich) — sekta założona przez J. Smitha, który twierdził, że w 1820 roku miał objawienie, w wyniku którego powstała Księga Mormona. Stała się ona podstawą doktryny sekty. Sam Smith był oskarżony o liczne przestępstwa, w tym morderstwo. W 1844 roku został zamordowany w więzieniu. Wcześniej, na rok 1890 zapowiedział koniec świata. Jego następcą został B. Young, który specjalnemu oddziałowi swoich adeptów rozkazał zabić stu dwudziestu ludzi. Young twierdził, że Adam był Bogiem, że Eden znajduje się w Missouri, ponadto że tego, kto zawrze związek małżeński z osobą czarnej rasy, należy zabić. Teorie głoszone przez sektę nie mają nic wspólnego z chrześcijaństwem, choć jej członkowie mówią co innego. Głoszą przy tym, że diabeł jest bratem Jezusa, a ludzie są bogami, którzy dawno temu zstąpili na ziemię. Mormoni przez lata praktykowali wielożeństwo. Sądzi się, że mimo zakazu 25 tysięcy mormonów w USA ma więcej niż jedną żonę. Kościół Mormonów jest jedną z najbogatszych sekt na świecie. Do niej należą przedsiębiorstwa, kopalnie, sieci hoteli, wydawnictwa. Mają także znaczny wpływ na politykę. Od zakończenia II wojny światowej prawie we wszystkich rządach USA mieli swoich ministrów.
Adepci sekty przez dwa lata mają obowiązek nauczania doktryny. Ponieważ w sekcie dużą rolę przykłada się do nauki języków obcych, amerykańscy misjonarze wysyłani do każdego zakątka ziemi posiadają łatwość nawiązywania kontaktów. W Polsce werbują na ulicach. Są elegancko ubrani, mówią po polsku z wyraźnym akcentem amerykańskim i proponują przechodniom rozmowę o Bogu. Dzięki potężnemu majątkowi dysponują znacznym zapleczem i środkami.

BAHAICI – sekta głosząca jedność wszystkich religii. Zapoczątkował ją w 1844 roku M. A. Muhamad. Ogłosił się posłańcem Boga, który przychodzi po Abrahamie, Mojżeszu, Krisznie, Buddzie, Zaratustrze, Chrystusie i Mahomecie. Bahaici mówią że wszystkie religie powinny przyjąć objawienie syna Muhamada Abdu’l-Baha głoszącego syntezę wszystkich doktryn religijnych. Na całym świecie jest około 4 milionów bahaitów. Ruch rozwija się także w Polsce.

RUCH RAELIAŃSKI – sekta założona przez C. Vorihlona we Francji w połowie lat 70. Twierdził on, że spotyka się z istotami pozaziemskimi, bywa na ich statkach kosmicznych i był na ich planecie. Vorihlon przyjął imię Rael i założył Ruch dla Przyjęcia Istot Pozaziemskich, który później przekształcił w Ruch Raeliański. Rael twierdzi, że to kosmici stworzyli człowieka w ośrodku badawczym Eden, że kosmita imieniem Szatan spowodował jego zalanie wodą i tylko dzięki UFO uratował się Noe. Jezus – jak twierdzi – jest posłańcem kosmitów. Prócz tych rewelacji sekta głosi całkowity hedonizm, kult przyjemności, pochwałę eutanazji, pozwala na perwersje seksualne, itp. Raelianie nie są jedyną sektą wykorzystującą motyw UFO i kosmitów do tworzenia fantastycznych doktryn parareligijnych. Sekty tego typu głoszą zazwyczaj katastrofizm, zagładę ludzkości w wojnie nuklearnej, od której uchronić mogą ludzkość jedynie kosmici (tylko wybranych – członków sekty). Kult UFO mimo całej absurdalności jest coraz bardziej popularny na świecie. Także w Polsce działają „ufosekty”, m.in. Ruch Raeliański. Niedawno wiele kontrowersji wzbudziły działania i wydarzenia związane z sektą Antrovis.

MEDYTACJA TRANSCENDENTALNA – technika medytacyjna i nazwa sekty wymyślone przez Guru Maharishiego, który w latach 70. dzięki pomocy Beatlesów stworzył duży ośrodek medytacyjny i stal się popularny. Medytacja Transcendentalna ma charakter religijny, nie zaś naukowy jak chcieliby jej zwolennicy. Nie można jej pogodzić z wyznawaniem wiary katolickiej. W czasie sesji adepci np.: oddają cześć guru, poprzez medytację chcą osiągnąć poziom „świadomości Boga” itp. W Niemczech uznano, że Medytacja Transcendentalna może wyrządzać szkody psychiczne, w podobnym tonie wypowiedział się Parlament Europejski. Kursy Medytacji Transcendentalnej od kilku lat są organizowane także w naszym kraju.

NIEBO (Leczenie Duchem Bożym w Imieniu Jezusa Chrystusa przez Nakładanie Rąk) – sekta założona przez Bogdana Kacmajora, który swoją popularność zyskał dzięki rzekomym zdolnościom uzdrowicielskim. Siedziba sekty znajduje się w Majdanie Kozłowickim, a adepci żyją w całkowitej izolacji od świata. Kacmajor rządzi w sekcie despotycznie, nie pozwala adeptom na korzystanie z opieki lekarzy, przydziela mężów i żony, nie pozwała posyłać dzieci do szkoły. W sekcie dochodzi do przypadków wyłudzenia majątków. Raport BBN podaje: „We wspólnocie (…) «Niebo» zmarło, wg zeznań byłych członków, co najmniej kilkoro noworodków, które przyszły na świat w siedzibie sekty bez opieki lekarskiej, nie były szczepione ani też rejestrowane w USC. Przywódca sekty zabraniał również jednemu z wyznawców wyjazdów do szpitala na dializy, co mogło być przyczyną śmierci chorego”.

Skutki przynależności do sekt i kultów:

- destrukcja zdrowia psychicznego a nierzadko i fizycznego członków
- całkowita zależność adeptów od grupy przy zniszczeniu związków rodzinnych i społecznych
- lęk i nieumiejętność życia w społeczeństwie
- utrata majątku, pracy, szkoły

Atrakcyjność niezależnych ruchów religijnych

- Sekty reklamują się jako „jedyne rozwiązanie” problemów osobistych i społecznych, „prawdziwe” poznanie prawdy o sobie i świecie (wschodnie ruchy samoświadomości, jogi i medytacji np. Haare Kriszna, Misja Czajtanii, Kościół Scientologiczny, Transcendentalna Medytacja – TM). Proponują bardzo uproszczone (a więc nieprawdziwe) rozwiązania „wszystkich” najtrudniejszych problemów, uzdrowienie ze „wszystkich” chorób i „prawdziwe” szczęście bez cierpienia już tu, na ziemi. Reklamują się też jako odkrywcy zagubionej czy nowo objawionej prawdy, znawcy psychiki i duchowości człowieka. Posługują się przy tym fałszywymi autorytetami, pseudonaukowymi teoriami i mitami (TM, Kościół Scientologiczny). Przedstawiają się często (dla ukrycia swych prawdziwych celów) jako grupy i organizacje chrześcijańskie, dobroczynne, terapeutyczne czy naukowe.

- Sekty przedstawiają świat jako opanowany przez grzech, zło, szatana i skazany na zagładę. Jedynymi „sprawiedliwymi” są członkowie sekty i ci będą uratowani.

- Przyczyny wstępowania do sekt (zwłaszcza młodych ludzi) są dość złożone, ale na pierwszy plan wysuwa się kryzys autorytetów (rodziców, nauczycieli, Kościoła, państwa oraz innych organizacji), rodziny, konsumpcyjne podejście do życia bądź trudna sytuacja ekonomiczna rodzin, a co za tym idzie poświęcanie przez rodziców większości czasu na pracę zarobkową. Brak więzi rodzinnych i przyjacielskich powoduje poszukiwania zrozumienia i miłości gdzie indziej. Kryzys wewnątrz Kościoła sprawia, że jest on odbierany jedynie jako jedna z wielu organizacji. Ważna rolę spełnia też bezrobocie. Sekty wyszukują osoby z problemami, słabe, przed bezpośrednim kontaktem obserwują je, a następnie ofiarują pomoc. Trudno jest potem nie przystać do tak „wspaniałych” ludzi.

Pamiętaj!!!

Zawsze umawiając się na jakieś spotkania zawiadamiaj najbliższych.

W CZASIE WAKACJI

Wakacje to dla młodzieży czas zabawy i nowych wrażeń. Korzystając z wakacyjnych przyjemności, nie zapominaj jednak o bezpieczeństwie własnym i bliskich. Zwracaj uwagę na zagrożenia podczas wypoczynku, aby po powrocie do szkoły mieć tylko dobre wspomnienia. Przyswój sobie kilka podstawowych zasad, które pozwolą Ci spędzić lato bezpiecznie oraz poradzić sobie w razie zaistnienia nieprzewidzianych sytuacji. Jeśli stosujesz podobne reguły – to bardzo dobrze, zobacz jednak, czy nie można ich zmodyfikować. Pamiętaj, że żadna zasada nie daje 100% szans na uniknięcie zagrożeń, ale z pewnością je zmniejsza i to znacznie ogranicza możliwość stania się ofiarą.

1. Wyjeżdżając, zawsze pozostaw najbliższym informację, gdzie i z kim będziesz spędzać czas. Zostaw wszystkie możliwe numery telefonów – swoje i przyjaciół. Umów się na określone hasło, które wypowiedziane przez Ciebie będzie oznaczało, że czujesz się zagrożony i potrzebujesz natychmiastowej pomocy. To nie przesada – to podstawowe zasady bezpieczeństwa!

2. Nie afiszuj się zbytnio posiadanymi dobrami – nigdy nie wiesz, kto może Cię obserwować. Podczas płacenia staraj się nie pokazywać zawartości portfela. Dobrym wyjściem jest np. noszenie przy sobie drobnych sum. Natomiast sposobem na natrętnych „wyłudzaczy” jest posiadanie w kieszeni drobnych „na odczepne”. Korzystaj z takiego rozwiązania, gdy sytuacja staje się napięta. Dobrze jest się wtedy oddalić obserwując, czy napastnik nie podąża za Tobą.

3. Podróżując pociągiem, zawsze zajmuj miejsca z dala od podejrzanych osób i – jeśli   to możliwe – blisko konduktora, bądź służby ochrony kolei. Nie siadaj samotnie w przedziałach i trzymaj się blisko ludzi. Często to wystarczy, aby odstraszyć potencjalnego napastnika. Staraj się nie podróżować nocą. Pamiętaj – napastnik   lub złodziej zawsze korzysta z okazji. Nigdy też nie podróżuj autostopem sam – zawsze w gronie przyjaciół. Nie wsiadaj do auta, jeżeli kierowca od razu nie wzbudzi Twojego zaufania lub będziesz mieć jakiekolwiek wątpliwości. Wracając z imprezy nocą, nigdy  nie korzystaj z ofert podwiezienia przez obcych.

4. Kiedy ktoś Cię zaczepia, nie wdawaj się w rozmowy – czasami lepiej udać, że się nie słyszy i iść dalej. Kiedy zaczepki się nasilą, odpowiadaj pewnie, krótko, bez wdawania się w dyskusję. Nie obrażaj napastnika. Kiedy ktoś Cię celowo potrąci, nie odwracaj się i idź dalej. Można również przeprosić.

5. Przebywając na plaży, pływalni czy w wakacyjnym tłumie, uważaj na swoją torbę, portfel, telefon. Nie noś portfela i dokumentów razem i nigdy nie wkładaj ich do tylnej kieszeni. Dokładnie zapinaj plecaki i torby. Torebkę trzymaj, obejmując ją całą od spodu, pamiętając przy tym, aby zawsze była zamknięta. Wartościowe rzeczy noś tylko w zamykanych kieszeniach. Jeśli bawisz się na imprezie, nigdy nie pozostawiaj swoich rzeczy bez opieki – kradzieże torebek, portfeli, telefonów komórkowych zdarzają się w klubach niezwykle często. Złodziej prowadzi wnikliwą obserwację, wybierając swoje ofiary.

6. Zawsze i wszędzie pilnuj swoich napojów. Przypadki dosypywania i dolewania różnych specyfików są coraz większym problemem. Po takich substancjach nabierasz niewyobrażalnej ochoty na seks, tracisz samokontrolę, łatwo jest Cię nakłonić do robienia różnych rzeczy, a nazajutrz niczego nie pamiętasz. Nigdy nie przyjmuj napojów od nieznanych lub mało znanych Ci osób. Jeśli idziesz na parkiet, napoje zostaw pod opieką osoby zaufanej.

7. Nigdy nie wybieraj się na dyskotekę sam – zawsze w gronie znajomych. Nie wychodź z dyskoteki samotnie – staraj się wracać do miejsca zamieszkania w towarzystwie przyjaciół. Wychodząc z dyskoteki włóż wierzchnie okrycie i wygodne obuwie – bardzo „swobodny” strój często prowokuje agresję. Dobrze jest również nosić przy sobie miotacz gazu lub żel obezwładniający. Pamiętaj jednak, że jest to przedmiot służący do obrony, więc stosuj go zgodnie z przeznaczeniem!

8. Wakacje to okres wzmożonej działalności dealerów narkotykowych. Pamiętaj, że mitem jest, iż „dopalacze” pomagają w dobrej zabawie. Naucz się być asertywnym!  Naucz się odmawiać. PAMIĘTAJ – NIE ISTNIEJE BEZPIECZNE BRANIE NARKOTYKÓW!

Napoje energetyczne szkodzą

Są dostępne w każdym supermarkecie, osiedlowym sklepiku i na stacji benzynowej. Tymczasem mało kto zdaje sobie sprawę, że zostały stworzone nie jako napoje chłodzące, czy gaszące pragnienie, ale przede wszystkim dla sportowców, którzy wykonują wysiłek fizyczny i przeżywają duży stres. U tych, którzy piją energy drinki na kanapie przed telewizorem, mogą doprowadzić do zawału serca i udaru mózgu.

Reklamy napojów energetycznych obiecują, że nawet staruszek dostanie taką dawkę energii, że poleci ponad chmury. Producenci podkreślają, że zwiększają wydajność fizyczną i umysłową. Pijemy je, zamiast popołudniowej kawy, żeby ugasić pragnienie, albo dlatego, że lubią ich smak. Niewielu z nas wie, jakie reakcje wywołują w organizmie. W Polsce, podobnie jak w większości krajów, które dopuściły do powszechnego użytku energy drinki, nikt nie mówi, jak bardzo mogą być szkodliwe.

Właściwie powinny być sprzedawane wyłącznie w sklepach sportowych. Zostały bowiem opracowane dla osób, które intensywnie ćwiczą. Stymulują i przyspieszają rytm bicia serca, jeśli więc po ich spożyciu nie wykonujemy ćwiczeń fizycznych, napój może doprowadzić nawet do zawału serca, albo wylewu.

Co nas pobudza?

Lubimy je, bo czujemy się po nich ożywieni i podekscytowani. A to m.in. za sprawą kofeiny i uderzeniowej dawki witaminy B12 używanej w medycynie do ratowania pacjentów, którzy stracili przytomność po spożyciu olbrzymich dawek alkoholu. Dla człowieka w pełni sił jest ona zwyczajnie za duża. Przedawkowanie tej witaminy wiąże się z zaburzeniem powstawania ciałek krwi, zmianami zwyrodnieniowymi błony śluzowej żołądka, stanami zapalnymi ust, zaburzeniem w układzie nerwowym, zaburzeniem wzrostu u dzieci i depresją.

Innym skutkiem ubocznym energetyków są choroby nerwowe, a nawet neurozy. Niektóre zawierają GLUCURONOLACTONE. Ten produkt chemiczny został stworzony w latach 60. przez Departament Obrony Stanów Zjednoczonych. Miał służyć żołnierzom w zwalczaniu stresu podczas wojny w Wietnamie. Działa jak halucynogenny narkotyk. Szybko się jednak okazało, że jest śmiertelną trucizną, wpływającą na pojawianie się migreny, guzów mózgu i chorób wątroby. Dlatego w armii został wycofany. Dziś jednak można go znaleźć w niektórych napojach energetycznych.

W barach i klubach nocnych są popularne drinki złożone z wódki i napoju energetyzującego. Tymczasem pod żadnym pozorem nie wolno pić takiej mieszkanki, bo niszczy ona wątrobę, a do tego zaatakowane miejsca nie regenerują się

Podstawową ich funkcją jest dodanie energii i działania pobudzającego umysł. Przeznaczone są głównie dla kierowców, osób wykonujących ciężką pracę umysłową, uczniów, studentów, zwłaszcza w okresie sesji i dla osób uprawiających sporty ekstremalne. Efekt ten osiągany jest dzięki zawartości substancji biologicznie czynnych, głownie o działaniu pobudzającym, takich jak: kofeina, tauryna, guarana, inozytol, glukuronolakton, L-karnityna i witaminy z grupy B. W skład napojów wchodzą też wyciągi z ziół np. miłorząb japoński, który ma poprawić zdolność zapamiętywania, wzmacniania naczyń krwionośnych oraz żeń-szeń poprawiający kondycję i wytrzymałość organizmu. Znajdujące się w napojach energetyzujących witaminy z grupy B biorą udział w metabolizmie tłuszczów, białek, węglowodanów, jak również wspomagają funkcje mózgu i całego układu nerwowego. Likwidują uczucie zmęczenia, działają pobudzająco i przeciwdziałają zaburzeniom nerwowym.

Zawartość kofeiny w energizerach o pojemności 250ml w przybliżeniu odpowiada filiżance kawy. Dawka ta nie jest niebezpieczna, pod warunkiem, że tych napojów nie będzie się nadużywać. Nadmiar kofeiny, zwłaszcza w połączeniu z jeszcze innymi substancjami pobudzającymi może wywoływać niepokój, nadpobudliwość, bóle głowy, arytmię serca. Jednak lepiej jest wypić napój energetyzujący niż kawę. Bowiem zawarta w nim kofeina jest łatwiej przyswajalna niż ta w kawie. Ponadto nie podrażnia on przewodu pokarmowego w przeciwieństwie do kawy.

Główne składniki napojów

Kofeina - pobudza układ nerwowy. Działa głownie na korę mózgową, rozszerza naczynia krwionośne, przyśpiesza pracę serca, działa moczopędnie, zmniejsza uczucie senności. Powoduje też uwalnianie się niewielkiej ilości dopaminy, hormonu odpowiedzialnego za uczucie zadowolenia i szczęścia.

Tauryna - wpływa na produkcję hormonów odpowiedzialnych za spalanie i wydalanie tłuszczów. Uczestniczy w przemianie materii, reguluje pracę serca, pobudza pracę mięśni. Podczas wysiłku fizycznego zmniejsza wydalanie serotoniny, przez co nie odczuwany jest ciężar tego wysiłku i organizm może dłużej pracować.

Guarana - jest to roślina, której ziarna zawierają 6% kofeiny. Dodanie jej do napojów powoduje, że kofeina jest wolniej wchłaniana, dzięki czemu wydłuża się jej działanie.

Glukuronolakton - ma działanie regenerujące, przyśpiesza wydalanie z organizmu szkodliwych substancji przemiany materii.

L-karnityna - jest niezbędna do wykorzystywania energii z tłuszczów oraz prawidłowej pracy serca i mięśni szkieletowych.

Inozytol - bierze udział w metabolizmie tłuszczów i cholesterolu, działa uspokajająco, poprawia sprawność umysłową.

Dopalacze nie dla każdego

Napoje energetyzujące nie są zalecane do gaszenia pragnienia. Nie wolno ich łączyć a alkoholem, gdyż wzmacniają jego działanie. Nie mogą ich również pić osoby z nadciśnieniem tętniczym i chorujący na serce. Należy też zwrócić uwagę na ilość wypijanych napojów przez sportowców. Kofeina jako środek dopingujący w bezpiecznej ilości to 300mg na dzień, odpowiada to około 3,5 puszki. Energizery nie są również zalecane kobietom w ciąży, matkom karmiącym oraz dzieciom do 15 roku życia. Zawarty w napojach inozytol może pogorszyć wchłanianie wapnia, ponieważ substancja ta podwyższa poziom fosforu w organizmie.

Chcesz poprawić swoją koncentrację, ale nie wiesz od czego zacząć i jak to zrobić?

Poniżej zamieściłem kilka porad na temat tego, jak poprawić koncentrację.

Czym jest koncentracja?

Koncentracja to zjawisko polegające na skupieniu uwagi i skierowaniu jej na określony przedmiot, zagadnienie, wydarzenie, sytuację czy zjawisko. Jest to kluczowy czynnik, który umożliwia efektywne wykonanie jakiejś pracy – zarówno umysłowej, jak i fizycznej. Im wyższy poziom koncentracji, tym większa efektywność! A im większa efektywność, tym więcej zrobisz w krótkim czasie…

Dlatego koncentracja jest tak ważna… Umiejętność skupienia się na jednym zadaniu i wykonywanie go, aż do ukończenia, to jedna z najistotniejszych cech każdego człowieka sukcesu!

Co zrobić, aby utrzymać koncentrację na jak najwyższym poziomie?

Są cztery elementy, które mogą Ci pomóc w koncentracji. Po pierwsze – odpowiednia fizjologia ciała. Po drugie – postawa czyli nastawienie umysłu. Po trzecie – środowisko, w którym się znajdujesz. Po czwarte – ćwiczenia, które zwiększają poziom koncentracji. Koncentracja jest stanem, który możesz poprawiać poprzez ćwiczenia. Poniżej opisałem pokrótce najważniejsze z wymienionych wyżej elementów.

A. Koncentracja a Fizjologia Ciała

1. Woda. Najczęściej o tym zapominamy, ale odpowiednie nawodnienie zapewnia prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych, a więc wydajność całego systemu. Ma to bezpośredni związek z koncentracją. Jeśli jesteś odwodniony (pijąc np. napoje, herbaty, kawy, etc. zamiast wody), automatycznie obniżasz zdolność koncentracji.

   Gdy odwodnienie jest duże, czujemy bóle głowy, zmęczenie, dekoncentrację, niechęć do działania, irytację. Aby tego uniknąć i zwiększyć swoją koncentrację, zaleca się pić w regularnych odstępach czasu ok. 8 szklanek czystej wody w ciągu dnia.

2. Brak snu. Sen jest niezbędny do regeneracji ciała i umysłu. Osoba, która niedosypia – ma jednocześnie problemy z koncentracją. Staraj się regularnie chodzić spać o określonej porze i regularnie wstawać. Warto też skorzystać z popołudniowej drzemki, sesji hipnozy lub medytacji, które równie dobrze regenerują siły fizyczne i mentalne.
3. Dbaj o kondycję. Regularne ćwiczenia wpływają na kondycję ciała. Jak wiadomo, ciało i umysł to jeden, nierozdzielny system. Jeśli o jedno nie zadbasz, drugie również nie będzie dobrze pracowało… Codzienny spacer, jazda na rowerze, bieg, ćwiczenia aerobowe, QiGong, TaiChi, etc. zapewnią dobrą kondycję, odporność na stres i choroby oraz dobrą koncentrację.
4. Zadbaj o prawidłowe odżywianie. Dostarczaj organizmowi wszystkich, niezbędnych składników odżywczych, minerałów, witamin i przeciwutleniaczy. Jeśli nie jesteś w stanie wszystkiego zapewnić z naturalnych źródeł, skorzystaj z naturalnych suplementów.

B. Koncentracja a Nastawienie Umysłu.

1. Jedną z przyczyn, które powodują brak koncentracji jest niepewność. Przyjmij postawę silnej pewności siebie i uwierz w siebie. Usuń wszystkie przyczyny zmartwień i naucz się samokontroli emocjonalnej. Dokańczaj wszystkie rozpoczęte sprawy, a te mało ważne – eliminuj.
2. Używaj wizualizacji. Wyobrażaj sobie siebie doskonale skupionego na zadaniu i osiągającego sukces. Zobacz zarówno proces, jak i efekty.
3. Skorzystaj z autosugestii. Jest to bardzo silna technika, która na co dzień nam pomaga, lub… szkodzi (jeśli używasz jej nieświadomie).

   Podstawą każdej propagandy jest powtarzanie. W czasach wojen, propaganda zmieniała patriotów we wrogów narodu.

   Dzisiaj możesz skorzystać z tej siły, aby poprawić swoje umiejętności – w tym koncentrację. Jeśli będziesz powtarzać że jesteś zdolny do osiągnięcia sukcesu, doskonałego stanu koncentracji, nauki, etc. – osiągniesz to! Powtarzaj wielokrotnie w ciągu dnia z przekonaniem pozytywne sugestie a z czasem przekonasz się, jak wiele zmieniło się w Twoim życiu! Ze mną właśnie tak było…

C. Koncentracja a Środowisko.

1. Usuń ze swojego otoczenia wszelkie przedmioty, plakaty i urządzenia które mogą odwracać Twoją uwagę od wykonywanej pracy czy nauki.
2. Na czas swojej pracy nie przyjmuj gości, nie odbieraj telefonów, nie odpisuj na maile i SMS’y. Ten czas przeznacz tylko dla siebie i swojej pracy.
3. Zadbaj o odpowiednie warunki – przewietrzone pomieszczenie, światło, temperaturę. Wydają się być drobiazgami, ale zaufaj mi – WSZYSTKO MA ZNACZENIE! Diabeł tkwi w szczegółach. Zmieniając jeden drobiazg, możesz zauważyć kilkadziesiąt–kilkaset procent poprawy w efektach.

D. Koncentracja a Ćwiczenia

Jest wiele ćwiczeń, które mogą pomóc Ci w doskonaleniu koncentracji. Jest jednak jedna, ważna zasada. Jednorazowo wykonane ćwiczenie w niczym nie pomoże. Możesz sobie odpuścić… Aby otrzymać zadawalające rezultaty, musisz zapewnić powtarzalność ćwiczeń i wykazać się systematycznością, samodyscypliną. Jeśli włożysz w to swój wysiłek, efekty zaskoczą Cię w najbardziej niespodziewanej sytuacji!

1. Krzyżówki, puzzle, sudkoku. Są to ćwiczenia które świetnie poprawiają zdolność koncentracji uwagi. Zaleca się, zwłaszcza starszym osobom, aby regularnie wykonywały w/w ćwiczenia. Zapewnia to świetną aktywność, zdolność koncentracji uwagi i opóźnianie procesu starzenia.
2. Nauka nowych umiejętności, obcych języków, gry na instrumentach. To kolejne sposoby, aby poprawiać swoją koncentrację. Regularne ćwiczenia wzmacniają wydajność umysłu i zdolność koncentracji.
3. Liczenie w dół. Pójdź w ciche, spokojne miejsce i zacznij liczyć od 500 w dół. Początkowo, wielokrotnie będziesz łapać się, na uciekających myślach. Za każdym razem wracaj do początku i licz. Prowadź dziennik, w którym zaznaczysz ilość dekoncentracji każdego dnia. Dzięki temu, zauważysz postępy.

   Jeśli chcesz sobie utrudnić zadanie, włącz TV, radio, itp. Urządzenia które będą dodatkowo przeszkadzały ćwiczenie. Zdziwisz się, jak wzrośnie zdolność koncentracji uwagi po kilku dniach lub tygodniach ćwiczeń!

4. Skup się na czymś bardzo nudnym, takim jak czysta kartka papieru, wyłączony telewizor, pusta ściana lub kropka na niej. Wytrzymaj tak przez 5, 10, 15 minut – wydłużając czas kolejnych ćwiczeń. Im obiekt jest mniej interesujący, tym lepiej dla Ciebie.
5. Medytacja i relaksacja. Są to techniki, które świetnie wpływają na zdolności koncentracyjne umysłu. Jeśli masz stresująca pracę, nadmiar obowiązków, odczuwasz zmęczenie – medytacja pomoże rozwiązać Twoje problemy, zrelaksuje Cię i wzmocni poziom koncentracji po każdej sesji, oraz w długotrwałym okresie.
6. Wpatrywanie się w kolor czerwony. Naukowcy od dawna stwierdzili, że kolory mają silny wpływ na stan i możliwości umysłu. Zielony uspakaja, żółty poprawia pamięć i nastrój, etc. Czerwony kolor może kojarzyć się z seksualnością i agresją. Natomiast z badań uniwersytetu w British Columbia wykazały, że czerwony i niebieski poprawia zdolność do aktywności kognitywnych. Zgodnie z wynikami badań, kolor czerwony okazał się tym, który wzmacnia zdolność koncentracji na zadaniach.
7. Wąchaj miętę pieprzową. Zapach mięty pieprzowej może poprawiać zdolność do koncentracji i wpływa na pamięć. Możesz używać ławo dostępnych olejków aromaterapeutycznych. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Aromaterapia
8. Przerwy. Pamiętaj, że umysł nudzi się, gdy przez dłuższy czas skupiasz się na jakiejś czynności. Czy to nauka, praca, czy jakiekolwiek zadanie. Dlatego pamiętaj o przerwach, aby w tym czasie rozerwać się, odprężyć, zrobić kilka ćwiczeń, czy zjeść lub wypić coś zdrowego.
9. Listy spraw do zrobienia. Zapisuj wszystko co zamierzasz robić na kartkach. Każdą czynność. W ten sposób po pierwsze: możesz lepiej zarządzać sobą w czasie, po drugie: lepiej skupisz się na zadaniach do wykonania. Planuj każdy dzień, tydzień, miesiąc, rok, a nawet całe życie. Zapisuj, ustalaj priorytety, usuwaj to co niepotrzebne i działaj!
10. Zapisuj swoje cele. Jeśli opiszesz swój cel, dostaniesz ogromne wsparcie od podświadomości. Podświadomość jest jak góra lodowa. To część, której nie widać, ale która ma ogromne znaczenie i siłę sprawczą. Naucz się wyznaczania celów i praktykuj to przy każdym ważniejszym zadaniu, a zwiększysz swoją koncentrację!

Otrzymałeś zestaw pomysłów, porad i ćwiczeń które pomogą Ci osiąganiu lepszej koncentracji. Teraz wszystko w Twoich rękach. Jeśli wykorzystasz te wskazówki w życiu codziennym i będziesz ćwiczyć, gwarantuję poprawę koncentracji!

Komputer i telewizor obniżają koncentrację u dzieci

W badaniach prowadzonych przez naukowców z Iowa State University wzięło udział ponad 1,3 tys. dzieci w wieku szkolnym, które przez z rok udostępniały dane na temat ilości czasu spędzanego przed komputerem i telewizorem. Informacje te zestawiono z wynikami przeprowadzonej wśród nauczycieli ankiety, która dotyczyła zachowania uczniów podczas lekcji (m.in. poziomu koncentracji na wykonywanym zadaniu czy tego, w jakim stopniu dzieci przeszkadzały innym).

Uczniowie, którzy grali na komputerze lub oglądali telewizję przez więcej niż dwie godziny dziennie, czyli limit zalecany przez Amerykańską Akademię Pediatryczną, byli o 67 proc. bardziej narażeni na nasilenie problemów z koncentracją. W niektórych przypadkach deficyt uwagi był zbliżony do tego, który obserwowany jest u dzieci cierpiących na ADHD.
Prowadzący badania Douglas Gentile zwraca uwagę, że problemy z koncentracją będą różniły się w przypadku poszczególnych dzieci, gdyż wpływ może mieć również wiele innych czynników. Nie zmienia to jednak faktu, – zaznacza psycholog – że większe przywiązanie dziecka do ekranu oznacza większe ryzyko wystąpienia innych problemów, takich jak otyłość czy skłonność do zachowań agresywnych. KOC